امیر سحابی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تشریح فعالیت‌های این تشکل در زمینه حفاظت از خانه‌های تاریخی، احیای بافت‌های قدیمی، معرفی مشاهیر و توسعه گردشگری گفت: تلاش ما این است که با پیوند دادن میراث فرهنگی به اقتصاد محلی، زمینه تبدیل بناهای تاریخی به فضاهای زنده فرهنگی، گردشگری و اقامتی را فراهم کنیم.
سحابی با اشاره به شکل‌گیری انجمن دوستداران کهن آران اظهار کرد: این انجمن در آذرماه ۱۴۰۳ تأسیس شد، اما فعالیت دوستداران میراث فرهنگی در آران و بیدگل از حدود ۱۲ سال پیش به‌صورت پراکنده جریان داشت. فعالان این حوزه به‌تدریج به این نتیجه رسیدند که برای پیگیری منسجم‌تر برنامه‌های حفاظتی و فرهنگی، باید فعالیت‌های خود را در قالب یک تشکل مردم‌نهاد سازمان‌دهی کنند.
او افزود: هیئت مؤسس انجمن از افرادی با تخصص‌های مختلف از جمله حقوق، باستان‌شناسی، بازاریابی گردشگری، میراث فرهنگی، مهندسی شهرسازی و طراحی بافت شهری و همچنین معتمدان محلی تشکیل شده است تا موضوعات مختلف با نگاه تخصصی و جامع دنبال شود.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران ادامه داد: بخشی از فعالیت‌های اولیه به بزرگداشت چهره‌های فرهنگی و میراثی، از جمله سیف‌الله امینیان، اختصاص داشت. به‌مرور، شناسایی خانه‌های تاریخی، پیگیری ثبت آن‌ها، بررسی ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری و تبدیل بناهای واجد شرایط به اقامتگاه‌ها و فضاهای گردشگری نیز در دستور کار قرار گرفت.
سحابی با اشاره به نقش انجمن در ایجاد ارتباط میان نهادهای مختلف بیان کرد: با پیشنهاد انجمن، نشست‌های مشترکی با حضور فرمانداری، نماینده مجلس و شهرداری برگزار شد تا زمینه هماهنگی برای تسهیل سرمایه‌گذاری در بافت تاریخی و طراحی بسترهای گردشگری شهری فراهم شود. در واقع انجمن تلاش کرده است پیونددهنده دیدگاه‌ها و ظرفیت‌های دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری، سرمایه‌گذاران و مردم باشد.
تبدیل خانه‌های تاریخی به ظرفیت اقتصادی
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران با تأکید بر ضرورت ایجاد پیوند میان حفاظت از میراث و اقتصاد محلی بیان کرد: معتقدیم خانه‌های تاریخی زمانی شانس بیشتری برای ماندگاری دارند که علاوه بر حفاظت کالبدی، امکان استفاده مناسب و فعالیت اقتصادی در آن‌ها فراهم شود. به همین دلیل، تلاش می‌کنیم مالکان و سرمایه‌گذاران را به احیای بناهای ارزشمند و تبدیل آن‌ها به اقامتگاه یا فضای فرهنگی و گردشگری تشویق کنیم.
او با اشاره به نمونه‌هایی از این رویکرد گفت: یکی از بناهای مورد توجه در این زمینه، ساختمان تاریخی مرتبط با نخستین بانک ملی آران و بیدگل است که اکنون با نام بوتیک‌هتل باران فعالیت می‌کند. این مجموعه در مجاورت عصارخانه باران قرار دارد؛ مکانی که به‌واسطه ارتباط با فیلم ماندگار «مرگ یزدگرد» ساخته بهرام بیضایی نیز از اهمیت فرهنگی برخوردار است.
سحابی ادامه داد: عصارخانه‌ها بخشی از تاریخ اقتصادی و معیشتی منطقه را روایت می‌کنند. در گذشته، دانه‌های روغنی در چنین مکان‌هایی فرآوری می‌شدند و روغن حاصل برای روشنایی مساجد و دیگر مصارف مورد استفاده قرار می‌گرفت. معرفی این فضاها می‌تواند شناخت گردشگران از شیوه زندگی و فعالیت‌های اقتصادی گذشتگان را افزایش دهد.
احیای آب‌انبارها، یخچال‌ها و رخت‌شورخانه‌های تاریخی
او با اشاره به فعالیت‌های انجمن برای حفاظت از زیرساخت‌های تاریخی مرتبط با آب اظهار کرد: در آران و بیدگل آب‌انبارها، یخچال‌های قدیمی و رخت‌شورخانه‌هایی وجود دارند که بخشی از شیوه سازگاری مردم با اقلیم کویری را نشان می‌دهند. این سازه‌ها تنها بناهایی قدیمی نیستند، بلکه روایتگر دانش بومی و مدیریت منابع در شرایط کم‌آبی‌اند.
سحابی افزود: در محله‌هایی مانند سرکوچه دراز، بشاد و حاج امین، موضوع حفاظت از آب‌انبارها مورد توجه قرار گرفته است. همچنین در محله سرکوچه یخچال، فعالیت‌هایی برای مرمت یخچال قدیمی و احیای یک رخت‌شورخانه انجام شده است. این رخت‌شورخانه که در ارتباط با مسیرهای عبور قنات‌ها شکل گرفته بود، می‌تواند پس از آماده‌سازی، بخشی از مسیر معرفی میراث محلات باشد.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران با اشاره به اهمیت این سازه‌ها در شرایط اقلیمی منطقه گفت: تجربه گذشتگان در ذخیره و استفاده از آب، به‌ویژه در شهرستانی کویری که با محدودیت منابع آبی روبه‌روست، ارزش مطالعه و معرفی دارد. حفاظت از این آثار می‌تواند دانش تاریخی مرتبط با زندگی در اقلیم خشک را به نسل‌های آینده منتقل کند.
مشارکت مردم در احیای محله حاج امین
سحابی یکی از نمونه‌های مشارکت اجتماعی در حفاظت از بافت تاریخی را محله حاج امین دانست و بیان کرد: این محله در گذشته با خطر تخریب تدریجی و تبدیل‌شدن برخی فضاها به نقاط متروکه و مخروبه روبه‌رو بود، اما مشارکت مردم و همراهی دوستداران میراث فرهنگی به تغییر شرایط کمک کرد.
او ادامه داد: مردم محله با مشارکت مالی و همراهی در روند بازسازی، نقش مهمی در احیای آن داشتند. امروز سیمای محله با الهام از معماری سنتی، کف‌سازی متناسب و سامان‌دهی فضای عمومی، ظرفیت بیشتری برای گردشگری پیدا کرده است.
وی افزود: در این محله، صنایع‌دستی، پوشش‌های سنتی و حضور فعالان فرهنگی می‌تواند تجربه متفاوتی برای گردشگران ایجاد کند. این نمونه نشان می‌دهد که حفاظت از بافت تاریخی زمانی پایدارتر خواهد بود که مردم محلی خود را در آن سهیم بدانند و منافع اجتماعی و اقتصادی آن را لمس کنند.
سحابی همچنین از دیگر برنامه‌های انجمن به کمک برای احیای خانه آقا سلیم آرانی، حاکم کاشان در دوران زندیه، کمک به ادامه فرایند بازسازی مسجد تاریخی بازار آران، از قدیمی‌ترین مساجد دوره نخست اسلامی، و پیگیری وضعیت خانه زادگاه الهیار صالح، سیاستمدار مشهور ایرانی، اشاره کرد.
تشکیل کمیته بافت تاریخی برای مشاوره به شهرداری
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران با اشاره به همکاری این تشکل با مدیریت شهری گفت: با همکاری شهرداری، کمیته بافت تشکیل شده است تا انجمن در زمینه حفاظت از بافت تاریخی، سامان‌دهی نماها و برنامه‌ریزی برای توسعه گردشگری، نقش مشورتی ایفا کند.
او افزود: اعضای انجمن با تخصص‌هایی در حوزه میراث فرهنگی، باستان‌شناسی، گردشگری، حقوق و طراحی فضاهای شهری، می‌توانند در بررسی طرح‌های شهری و ارائه پیشنهادهای کارشناسی به شهرداری مشارکت کنند. تلاش ما این است که در طرح‌های توسعه شهری، ویژگی‌های معماری سنتی و ارزش‌های تاریخی محلات مورد توجه قرار گیرد.
سحابی همچنین به اهمیت حمایت حقوقی از خانه‌های تاریخی اشاره کرد و گفت: احسان شکاری، مدیرعامل انجمن و از فعالان حوزه حقوق، در پیگیری مسائل ثبتی خانه‌ها و مشاوره به مالکان نقش دارد. یکی از نمونه‌ها، خانه امیرخان است که در معرض تخریب قرار داشت، اما با پیگیری‌ها و همراهی فعالان، زمینه احیای آن فراهم شد و این بنا به ظرفیت اقامتی شهرستان افزوده شد.
او با اشاره به ترکیب تخصصی هیئت‌مدیره انجمن اظهار کرد: حضور افراد باتجربه در حوزه میراث فرهنگی، باستان‌شناسی، گردشگری، حقوق و طراحی شهری کمک می‌کند فعالیت‌های انجمن تنها به برگزاری برنامه‌های مناسبتی محدود نماند و پیگیری مسائل حفاظتی نیز با پشتوانه کارشناسی انجام شود.
بزرگداشت مشاهیر برای پیوند نسل جوان با هویت فرهنگی
سحابی با اشاره به برنامه‌های انجمن برای معرفی چهره‌های اثرگذار فرهنگی و علمی گفت: یکی از محورهای فعالیت ما، زنده نگه‌داشتن نام و آثار شخصیت‌هایی است که در سطح ملی تأثیرگذار بوده‌اند. این برنامه‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا نسل جوان با سرمایه انسانی و فرهنگی زادگاه خود آشنا شود.
او افزود: در این زمینه، برنامه‌ای برای بزرگداشت سیف‌الله امینیان با همکاری مجله بخارا و خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد که در آن چهره‌هایی همچون زنده‌یاد اصغر دادبه و سیدمحمد بهشتی سخنرانی کردند. همچنین برنامه‌ای درباره بهرام بیضایی و نمایش مستند «چریکه بهرام» در خانه سینما برگزار شد.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران ادامه داد: از دیگر برنامه‌های مورد توجه، معرفی حسین عظیمی آرانی، اقتصاددان و از چهره‌های اثرگذار در مباحث برنامه‌ریزی توسعه ایران، و استاد نظام وفا آرانی است که در حوزه نمایشنامه‌نویسی و آموزش، به‌ویژه آموزش بانوان، فعالیت داشته و از مشوقان شعر نو فارسی به شمار می‌رفته است.
او تأکید کرد: معرفی این شخصیت‌ها بخشی از تلاش ما برای ایجاد ارتباط میان میراث فرهنگی، تاریخ محلی و نسل جوان است؛ زیرا هویت یک شهر تنها در بناها و محوطه‌های تاریخی خلاصه نمی‌شود و شخصیت‌ها، اندیشه‌ها، زبان و سنت‌های آن نیز بخش مهمی از میراث آن را تشکیل می‌دهند.
گردشگری خوراک و زبان محلی؛ بخش‌های کمتر شناخته‌شده میراث آران و بیدگل
سحابی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی و ناملموس شهرستان بیان کرد: در کنار خانه‌های تاریخی و جاذبه‌های طبیعی، غذاهای محلی، زبان و گویش مردم نیز قابلیت تبدیل‌شدن به محورهای گردشگری را دارند. به همین دلیل، توجه به گردشگری خوراک را در کنار دیگر گونه‌های گردشگری دنبال می‌کنیم.
او توضیح داد: بسیاری از غذاهای سنتی منطقه با شرایط اقلیمی و شیوه زندگی کشاورزی مردم ارتباط داشته‌اند. انواع آبگوشت، شامی، خورش اسفناج و شامی سرکه‌شیره، نمونه‌هایی از خوراک‌های محلی هستند که می‌توانند در معرفی فرهنگ غذایی آران و بیدگل نقش داشته باشند.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران افزود: زبان و گویش محلی نیز بخشی از هویت فرهنگی مردم است. آثار مکتوب درباره زبان و گویش آران و بیدگل و فعالیت گروه‌های فعال در این حوزه، از جمله انجمن‌های مرتبط با گویش‌های محلی، ظرفیت ارزشمندی برای ثبت و انتقال این میراث به نسل‌های آینده فراهم می‌کنند.
آران و بیدگل می‌تواند مکمل گردشگری کاشان باشد
سحابی با اشاره به ظرفیت‌های گردشگری منطقه گفت: آران و بیدگل از تنوع قابل توجهی در حوزه گردشگری برخوردار است؛ از میراث تاریخی و مذهبی گرفته تا کویر، طبیعت، صنایع‌دستی و فرهنگ بومی. وجود کویرهای مرنجاب و سیازگه، آتشکده هراسگان در پایگاه میراث فرهنگی ویگل، امامزاده هلال بن علی(ع) و ظرفیت‌های صنایع‌دستی، امکان شکل‌گیری بسته‌های متنوع گردشگری را فراهم کرده است.
او ادامه داد: نزدیکی آران و بیدگل به کاشان، فرصتی برای طراحی برنامه‌های مشترک گردشگری ایجاد می‌کند. کاشان به‌واسطه بناهای تاریخی خود مقصد شناخته‌شده‌ای است و آران و بیدگل می‌تواند با تکیه بر جاذبه‌های طبیعی، کویری، مذهبی و فرهنگی، مکمل این مقصد باشد.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن دوستداران کهن آران تصریح کرد: اگر معرفی مقصد، مدیریت گردشگری، توسعه زیرساخت‌های اقامتی و حمل‌ونقل و همکاری میان دو شهرستان به‌صورت هماهنگ دنبال شود، می‌توان زمینه افزایش مدت اقامت گردشگران و توزیع بهتر منافع اقتصادی گردشگری در منطقه را فراهم کرد.
او افزود: در سال‌های اخیر، ایجاد اقامتگاه‌ها و توجه سرمایه‌گذاران به زیرساخت‌های گردشگری در آران و بیدگل اهمیت بیشتری پیدا کرده است. این روند می‌تواند بخشی از نیازهای اقامتی گردشگرانی را پاسخ دهد که به کاشان سفر می‌کنند و به‌دنبال تجربه‌های طبیعی و فرهنگی متنوع‌تری در منطقه هستند.
گردشگری سلامت؛ ظرفیتی برای تکمیل بسته گردشگری منطقه
سحابی در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت گردشگری سلامت اشاره کرد و گفت: وجود مراکز درمانی تخصصی از جمله بیمارستان‌های امام حسن مجتبی(ع) و ثامن‌الائمه در منطقه، می‌تواند زمینه توجه به گردشگری سلامت را فراهم کند؛ به‌ویژه اگر خدمات درمانی، اقامت، حمل‌ونقل و امکانات مورد نیاز بیماران و همراهان آنان به‌صورت هماهنگ توسعه یابد.
او در پایان تأکید کرد: آینده گردشگری آران و بیدگل به توانایی ما در کنار هم قرار دادن ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی، فرهنگی، مذهبی، خوراک و سلامت بستگی دارد. انجمن دوستداران کهن آران نیز تلاش می‌کند با حفاظت از میراث، تقویت مشارکت مردم و جلب توجه سرمایه‌گذاران، سهمی در توسعه پایدار شهرستان داشته باشد.
انتهای پیام/
نظر شما